İlgilerde Bağlanma Teorisi: İnançsız Bağlanma Tarzları Değişebilir mi?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Lizzy için bağlar daima tıpkı formda bitiyordu. “İkinci ya da üçüncü randevuya çıktığımda kesinlikle bir şeyleri yanlış buluyordum.” İlişkinin ayakları yere bastığı anda, hasret duyduğu temas ansızın rahatsız edici, hatta tehdit edici bir hal alırdı. ve o da uzaklaşırdı.Yıllarca bunun sebebini açıklayamadı ta ki bağlanma teorisiyle karşılaşana kadar.Ve korkulu-kaçınmacı bağlanma tarzının tarifini öğrendiğinde epeyce tanıdık geldi.Bu bağlanma tarzı, yakınlık isteyen fakat hayatındaki insanların sonunda kendisini reddedeceğinden yahut terk edeceğinden telaş duyan birini tanımlıyor. Lizzy, “Sanki yıllardır çözmeye çalıştığım bir bulmacanın eksik modülünü bulmuş gibiydim” diyor.O yalnız değil. Bağlanma teorisi kamuoyunda büyük yankı uyandırdı.TikTok’ta İngilizce #AttachmentTheory etiketiyle paylaşılan görüntüler yüz milyonlarca izlenme sayısına ulaştı.Popüler kültürde ise, çok beğenilen kitap ve dizi Normal People’daki Marianne ve Connell’ın bağlantısından, Sam Fender ve Olivia Dean’in rekor kıran bir numaralı şarkısı Rein Me In’in kelamlarına kadar her şeyi açıklamak için kullanılıyor.”İlk dinlediğimde ağlamaya başladım” diyor Lizzy.Ona nazaran, bu müzik kaçınmacı bağlanmanın her iki yönünü de seslendiriyordu: Aşkı dayanılmaz hale getirebilen dehşet ve geride kalan partnerin hissettiği kafa karışıklığı.Dört farklı temas tarzı neler?İlk olarak 1950’lerde İngiliz psikiyatr John Bowlby tarafından geliştirilen bağlanma teorisi, erken devirdeki bakım verenlerimizle kurduğumuz bağların, bağlara dair beklentilerimizi şekillendirdiğini öne sürüyor.Sürekli dayanak mevcutsa, diğerlerini daha emniyetli olarak görme olasılığınız daha yüksek. Bakım öngörülemez yahut duygusal olarak aralıklı ise, hayal kırıklığı yahut ıstıraptan kendinizi korumak için stratejiler geliştirebilirsiniz.Dört bağlanma tarzı var: Dertli, kaçınmacı, korkulu-kaçınmacı ve inançlı. Basitçe şu biçimde tanımlanıyorlar: Araştırmalar, inançlı bağlanma tarzına sahip şahısların yalnızca romantik bağlantılarda değil, hayatın her alanında daha başarılı olma eğiliminde olduğunu gösteriyor. Gerilimi daha tesirli yönetiyorlar, reddedilme yahut kayıp üzere aksiliklerle daha güzel başa çıkıyorlar ve iş yerinde daha yeterli meslektaş ve yöneticiler oluyorlar.Ve alakaları anlamanın bir yolu olarak başlayan bu yol, insanların bağlantılarını nasıl yönettiklerini giderek daha fazla etkiliyor.Sosyal medyada, bağlanma tarzları arkadaşlıkları yine pahalandırmak, aile içi tansiyonları manalandırmak yahut potansiyel partnerleri elemek için kullanılıyor.İlişki koçları ise partnerdeki duygusal ulaşılmazlığın saklı belirtilerini yahut dertli bağlanmayı güzelleştirmenin yollarını ortaya çıkarmayı vadediyor.Bağlanma teorisiyle ilgili yanlış anlaşılan noktalarEssex Üniversitesi’nde psikoloji alanında Doç. Dr. Pascal Vrticka, bağlanma üzerine neredeyse yirmi yıldır araştırmalar yapıyor.Ona nazaran bu teori, insanların diğerlerinden dayanak ve ilişki arama biçimlerindeki farklılıklara “en düzgün açıklamalardan birini” sunuyor.Teorinin daha geniş bir kitleye ulaşmasından mutlu olsa da, yorumlanma biçiminin “eskimiş, yanlış yorumlanmış ve en berbat durumda zararlı” olabileceğinden tasa duyuyor.”Bence meselelerden biri, insanların bunu aşırı genelleştirmesi ve davranışlarımızı açıklamak için en uygun çerçeve olmayabileceği bağlamlarda kullanması” diyor.Ona nazaran sorun, bağlanma teorisiyle ilgili birinci varsayımların, teori birinci geliştirildiğinden beri değişmiş olmasından kaynaklanıyor. Vrticka, en büyük yanılgılardan birinin bağlanma tarzlarının sabit olduğu fikrinin olduğunu söylüyor.Yapılan çalışmalar vakit içinde bir dereceye kadar istikrar gösterebildiklerini ortaya koysa da, Vrticka değişimin mümkün olduğunu söylüyor.”İyi haber şu ki, ispatlar inançlı bağlanmanın en istikrarlı bağlanma çeşidi olduğunu gösteriyor. Bu da demek oluyor ki, bir kere inançlı bağlanma geliştirdiğinizde, çoklukla bu inancı koruyorsunuz.”

Ona nazaran, bağlanma biçimi ekseriyetle geçiş periyotlarında, bilhassa de gençlerin ailelerinin ötesinde yakın bağlantılar kurmaya başladığı ergenlik devrinde yine şekilleniyor.Hayatımızdaki daha sonraki olaylar, örneğin yeni bir münasebete başlamak, bir ayrılık yaşamak yahut bir yakınını kaybetmekle başa çıkmak da tesirli olabilir.Ancak Vrticka, değişimin kademeli olduğunu ve daha esaslı bağlanma kalıplarına sahip şahıslar için profesyonel dayanağa muhtaçlık duyulmasının mümkün olduğunu söylüyor.Lizzy’nin anlattığına nazaran, bağlanma teorisi tartışmalarında sıklıkla gözden kaçan da işte bu incelik.Bazı insanların “en berbat ihtimali varsaymaya çok çabuk” meyilli olduğunu ve diğerlerini etiketlere indirgediğini söylüyor. İnançsız bağlanma tarzına sahip şahıslara daha fazla empatiyle yaklaşılması gerektiğini söylese de, öz farkındalığın kıymetini de kabul ediyor. “Benim açımdan, kaçınma eğilimlerimin toksik olduğunu ve şu anda biriyle alaka yaşamamın adil olmayacağını biliyorum” diyor.Ancak, inançsız bağlanma sorunu yaşayan şahısların sağlıklı bağlantılar kuramayacağı manasına gelmediğini de ekliyor: “Bunu kabul etmek ve uygunlaşmak için uğraş göstermek size kalmış.”Nasıl inançlı bağlanırsınız?Dr. Amir Levine, bağlanma kavramını ana akıma taşımada en tesirli rolü oynayan isimlerden biridir.Rachel Heller ile birlikte yazdığı “Bağlanma” adlı kitabı birinci olarak 2010 yılında yayımlandı ve o vakitten beri dünya çapında milyonlarca kopya sattı.Ancak Levine son kitabında, bağlanma tarzlarını belirlemekten çok farklı bir soruya odaklanıyor: İnançlı bağlanmayı nasıl öğrenirsiniz?Ona nazaran yanıtın bir kısmı, “SIMI” olarak isimlendirdiği, görünüşte kıymetsiz küçük etkileşimlerde yatıyor.Bir arkadaşınızdan hafta sonunuzun nasıl geçtiğini soran bir ileti. Tanımadığınız birinden gelen bir gülümseme.Levine, “Beyin daima olarak küçük etkileşimleri izler” diyor. “Bağlanmanın özü de budur. Güvenlik için bir izleme sistemidir.”Ve bu etkileşimlerin, beynin bağlardan ne beklediğini kademeli olarak şekillendirdiğini söylüyor.Olumlu tecrübeler, insanların muteber ve güven edilebilir olduğuna dair ispatlar oluşturarak, kişinin onun ‘güvenli mod’ dediği duruma geçmesine yardımcı olur.

Ancak birebir formda, gecikmiş bir cevap yahut bir arkadaşın planlarını uygulamaması da hudut sisteminde hafif gerilim reaksiyonlarına yol açabilir.Daha da değerlisi, Levine’e nazaran farklı beşerlerle farklı bağlanma tarzlarına sahip olmak mümkün.Bu sebeple insanları, hayatlarında kendilerini inançta ve anlaşılmış hissetmelerini sağlayan ilgileri belirlemeye ve bunları “genel olarak daha inançta hissetmek için bir araç olarak kullanmaya” teşvik ediyor.Güvenliğin mevcut ilgiler yoluyla inşa edilebileceği fikri, bağlanmayı sadece çocukluk tecrübelerinin bir sonucu olarak görmekten uzaklaşmaya yönelik daha geniş bir değişimi yansıtıyor.Bazıları için bağlanma teorisini keşfetmek, aile ilgilerini yine gözden geçirmeyi gerektirebiliyor ve bu da potansiyel olarak kırgınlığa yol açabiliyor.Ancak Levine, “mesele yalnızca nereden başladığınız değil, sonrasında ne olduğudur” diyor.”Eğer bu düşünme biçimi kendinizi anlamanıza ve ilerlemenize yardımcı oluyorsa, bu faydalıdır” diyor.”Ama şayet bu sizi sıkışmış yahut ziyan görmüş hissettiriyorsa, o vakit gerçek değildir zira beşerler nitekim değişebilir.”Levine ayrıyeten inançsız bağlanma biçimlerinin kendi başlarına birer güç kaynağı olabileceğini de savunuyor.Ona nazaran korkulu beşerler ekseriyetle bağlantılara son derece hassastır ve oburlarının fark etmediği ince ruh hali, ses tonu ve davranış değişikliklerini fark ederler. Buna karşılık, kaçınmacı bireyler son derece bağımsız olabilir ve baskı altında yeterli performans gösterebilirler.Vrticka, bağlanma tarzlarının yeterli ya da berbat olarak değerlendirilmemesi gerektiği konusunda hemfikir olsa da, bunların “bazı riskler ve zorluklar içerdiğini” ve bunların göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguluyor.Ancak her ikisi de bağlanma teorisinin, insanların kendilerini tanımlamaktan fazla kalıpları anlamalarına yardımcı olduğunda en yararlı olduğu konusunda hemfikir.Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan evvel çeviriyi bir BBC gazetecisi denetim etti. .